Augas quedas baixo un ar frio,
o ceo pecha os ollos outro día mais,
auga e madeira, madeira e auga
Xemidos de xente oense ao lonxe.
Sufrir pra vivir? Sufrir pra desvivir?
Auga e madeira, madeira e auga.
O silenzo invade o gran azul,
respiros de fondo, esperando sufrir mais
Auga e madeira, madeira e auga.
Poucos dias queda,ledicia ou tristeza,
cambia a vida so con...
Auga e madeira, madeira e auga
Blogue para partillar o labor das aulas de Literatura do século XX e da actualidade
04/12/16
Até a historia máis bonita pode morrer (Por Laura Rubio)
El levaba namorado dela dende pequeno. Defendeuna moitas veces do desprezo que lle facían os demais, sobre todo na escola. Sempre foran amigos, vivían na mesma vila e ela sempre tiña historias que contarlle sobre as súas viaxes por Galicia adiante. Non foi até máis alá da adolescencia cando decidiu confesarlle o seu amor. Os dous namoráronse. El decidiu emigrar a Cuba, que era o que se adoitaba facer por eses anos e, por suposto pediulle a ela que marchase con el. Os dous embarcáronse nunha viaxe de amor que nunca remataría, alomenos que eles pensaran. A súa estancia alá foi curta e despois de cinco anos volveron á súa Galicia.
Aquí el seguiu escribindo, cousa que empezara a facer alá nas Américas, e ela seguiu a viaxar por Galicia e a contarlle todas as súas historias a el por carta. Cando se volveron a encontrar, ós dous caíanlles bagoas polas meixelas, e aquela noite viviron unha noite de paixón, da que pronto se viron
os froitos. Por aquel entón el quería mudarse a Madrid e aproveitou aquela mostra de amor eterno para pedirlle que se foran xuntos. Ela estaba perdidamente namorada del, era a única persoa que en moito tempo a amara de verdade, non como todos aqueles, e digo homes, que finxían querela mentres se vían con outra; polo que aceptou.
A el encantábanlle aqueles lares de cidade, pero ela non se adaptaba. El pasaba moito tempo fóra da casa, ocupado nos seus traballos; mentres que ela quedaba todo o día na casa. Só saía cando quedaban con amigos galegos para pasear os domingos pola cidade, non lle gustaba aquela xente e moito menos a súa lingua. Finalmente volveron unha vez máis á súa terra.
El cada vez estaba máis inmerso nos seus proxectos de libros e ela aproveitou unha vez máis para facer viaxes. Cada vez fóronse distanciando máis e, ao pouco de volver, discutiron. Ela reprocháballe que se preocupara máis polos libros, mentres que el dicía que era ela a que nunca estaba na casa ca teima de facer viaxes. Deixárono. Cada un foise polo seu lado, pero ambos sabían que non se apagara a chama.
El foise a Madrid de novo para poder esquecerse dela, pero unha tarde paseando polo Retiro
encontrouna, alí estaba ela, co abrigo branco con esa banda azul ceo que el lle regalara. Pasou xunto a el e pasou de largo se nin sequera miralo. Quixo chamar por ela, pero despois do dano que lle fixera non tivo o valor. Os seguintes días pasounos chorando, só quería volver repetir esas noites nas que os dous agarrados vían as estrelas dende o monte. Decidiu volver, todo o amor que sentía por ela era moi grande como para non compartilo ca muller da súa vida. Ela non estaba. E déronlle a noticia. O ser máis fermoso que coñecera comezara a morrer. Quedou inmerso nunha depresión, a dor impregnáballe cada recuncho do seu corpo, e non encontrou outra saída que a morte. Así, podería volver bicala e volver mimala como sempre fixera. Ela, a lingua galega e el, Cabanillas, seguían amándose, pero ningún era tan valente como para arriscarse a ter que separarse outra vez un do outro.
Aquí el seguiu escribindo, cousa que empezara a facer alá nas Américas, e ela seguiu a viaxar por Galicia e a contarlle todas as súas historias a el por carta. Cando se volveron a encontrar, ós dous caíanlles bagoas polas meixelas, e aquela noite viviron unha noite de paixón, da que pronto se viron
A el encantábanlle aqueles lares de cidade, pero ela non se adaptaba. El pasaba moito tempo fóra da casa, ocupado nos seus traballos; mentres que ela quedaba todo o día na casa. Só saía cando quedaban con amigos galegos para pasear os domingos pola cidade, non lle gustaba aquela xente e moito menos a súa lingua. Finalmente volveron unha vez máis á súa terra.
El cada vez estaba máis inmerso nos seus proxectos de libros e ela aproveitou unha vez máis para facer viaxes. Cada vez fóronse distanciando máis e, ao pouco de volver, discutiron. Ela reprocháballe que se preocupara máis polos libros, mentres que el dicía que era ela a que nunca estaba na casa ca teima de facer viaxes. Deixárono. Cada un foise polo seu lado, pero ambos sabían que non se apagara a chama.
El foise a Madrid de novo para poder esquecerse dela, pero unha tarde paseando polo Retiro
03/12/16
Poema manuelantoniano (por Marcos Gómez)
Mensaxes
Tínguense
de vermello
Tras
pechar a xanela
comeza
un
novo convite
Non
se sabe o tempo que pasou
Para
verse xa a música
e
escoitarse as cores
Mais
dando conversa
ó final termínase no doce
Cunha
voz de fondo
non
se sabe o que canta ou farfulla
vai
unha calor de volcáns
Porén a espera non mata
Un
último escintileo
e desaparece baixo a suave
terra.
02/12/16
Manuel Antonio e a poesía vangardista (por Yaiza Otero)
A inicios do século XX nacen as vangardas.
Nun contexto onde aparece en escena un
cambio de visión e concepción da realidade con figuras como Einstein, Nietzsche
e Freud. É a época da Belle Epoque burguesa.
Os obxectivos das vangardas eran rebelarse
contra todo o convencional, rexeitar todo o anterior (épocas pasadas) e
establecer unha nove orde.
O termo do Vangardismo nace de “Avant garde”,
que nun principio era un termo militar pero que coa chegada do vangardismo pasa
a describir ós que van á cabeza nos postulados estéticos.
As vangardas europeas, rexidas polo
cosmopolitismo, a literatura políglota e a deshumanización da arte, son
diferentes que as galegas. Nas europeas as correntes estéticas son os imos
(cubismo, futurismo, dadaísmo, surrealismo, creacionismo e ultraísmo). Os cales
se suceden os un aos outros e se mesturan na obra dun mesmo artista. Os seus
postulados estéticos recóllense nos manifestos. Os provocadores rompen con calquera
estética anterior e foxen das normas e das regras. Os modernos proclaman a
liberdade creativa.
As vangardas galegas, polca contra, divídense
en vangarda matizada (enxebre) e vangarda plena. Nestes momentos nacen as
Irmandades da Fala, a Xeración Nós e o Seminario de Estudos Galegos.
Transfórmase o panorama literario galego e búscase unha universalización da
cultura galega. Hai importantes achegas da cultura europea por parte de Vicente
Risco e foméntase o enxebrismo. Publícanse varias revistas: A Nosa Terra
(voceiro das Irmandades da Fala), Nós (voceiro da Xeración Nós) e varias
publicacións vangardistas como Alfar, Ronsel, Yunque e Resol, Cristal e Papel
de cor e Galiza. Tres grupos de mozos introducen as vangardas nas súas
creacións e publicacións: os Novecentistas (nacidos arredor de 1900), a
Xeración do 25 (formados arredor de 1925) e a Xeración das Vangardas ou do 22
(en 1922, Manuel Antonio e Álvaro Cebreiro publican o Manifesto Máis Alá).
Existe un debate entre a existencia ou non
dunha verdadeira vangarda galega máis alá de Manuel Antonio. Isto débese a que
a principios do século XX aínda se estaba consolidando o Rexurdimento e non se
podía romper cos alicerces da nosa cultura. Precisábase o vencello coa
tradición para reivindicala. Créanse así dúas tendencias: a vangarda matizada
ou enxebre (hilozoísmo e neotrobadorismo) e a vangarda plena.
Dentro da vangarda matizada está o
hilozoísmo, o cal se baseaba no Paisaxismo ou Imaxinismo. O tema principal era
a paisaxe galega, a terra, na procura da identidade nacional. Segue a liña de
Rosalía de Castro, Noriega Varela e Ramón Cabanillas. O seu autor principal é
Amado Carballo, moi valorado en vida. Escribiu dous libros de poesía: Proel (escrito en 1927, con métrica
tradicional, arte menor, rima asonante, sinestesias, metáforas, prosopopeas e
describindo instantes concretos) e O galo
(1928).
A outra rama da vangarda matizada é o
Neotrobadorismo. É unha descoberta dos cancioneiros medievais. Imítanse as
estruturas das cantigas medievais: rima, métrica, forma, temática e léxico. E a
isto engádense imaxes vangardistas. Unha das figuras máis importantes é Bouza
Rey, co-fundador do Seminario de Estudos Galegos. Publica na revista Nós o
poema Leilías ao teu ouvido en 1926.
Dous libros de poesía: Nao senlleira
(publicado en 1933, o tema é a paisaxe, o mar,a soidade e o amor, contén 13
poemas e unha Autopoética e ten verso libre pero tamén métrica regular e rima
consoante) e Seitura (1955). Álvaro
Cunqueiro é outra das figuras destacar. Narrador, dramaturgo xornalista e
poeta. Escribe Mar ao Norde (1932)
dentro do Cubismo, Poemas do si e do non
dentro do Surrealismo e Cantiga nova que
se chama ribeira e Dona do corpo
delgado dentro do Neotrobadorismo.
Xunto coa vangarda matizada está a vangarda
plena con Manuel Antonio. Foi o poeta máis iconoclasta da Literatura Galega,
innovador e avanzado, nacionalista e radical, monolingüe en galego. Supón a
completa modernización desta literatura. Individualista e inconformista, abraza
as Irmandades da Fala pero considérase fóra porque lle resulta “estreita de
máis para a cantidade e intensidade de nacionalismo que sinte”.
Cultiva o xénero da prosa e da poesía. En
prosa escribe Máis Alá! (manifesto
con Álvaro Cunqueiro) no que chama á mocidade, critica a Valle Inclán e todos os
seus imitadores que só usan o castelán (“pollitos bien”), critica o pasado (os
devanceiros) e o presente (os “vellos”, contemporáneos que seguen modelos
decimonónicos). Neste mesmo xénero tamén escribe Un poema da nosa terra, Fatiguémonos
e Prólogo dun libro de poemas que ninguén
escribiu (no que se declara vangardista).
En poesía experimenta unha evolución na que
pasa dun inicio experimental pero debedor da tradición cara o canon rupturista
das vangardas. Aínda que a última obra suporá unha regresión á tradición.
Escribe cinco obras. Con anacos do meu
interior, 18 poemas de feitura tradicional cun influxo modernista que
engaden a tipografía vangardista. Foulas,
nunha transición do tradicionalismo cara o rupturismo vangardista, con
caligramas, vocábulos en inglés e alemán e termos técnicos e científicos. Sempre e máis dispois, aínda nun período
de transición, que trata o contraposto da vida na aldea (tradición e rima) e a
vida urbana en Bois Aires (imaxes vangardistas). De catro a catro, xa na vangarda plena, único poemario publicado en
vida, con rasgos vangardistas (do futurismo, creacionismo e individualidade e
orixinalidade). O subtítulo é “Follas sen data dun diario abordo”. 19 poemas
escritos nunha viaxe de Manuel Antonio no paquebote Constantino Candeira. O seu
título indica a hora de comezo e remate da quenda, é dicir, rutina e monotonía.
Ten multitude de símbolos: a viaxe marítima (viaxe interior), o barco (eu
lírico), a proa e a foula (a aventura e o futuro), a navegación (a vida), os
elementos naturais (reflexo do estado de ánimo do eu poético ante o inexiorable
paso do tempo e a singradura reiterativa), a auga (emotividade), etc. As súas
características formais son: a disposición tipográfica, a ausencia de rima, de
ritmo e de lóxica gramatical, uso de metáforas inusuais e a ausencia do espazo
e do tempo. Ten unha estrutura circular: saída, navegación, paradas e regreso á
terra.
E por último escribe Viladomar, unha regresión ó tradicionalismo con poemas de
versificación regular e tratando os temas da nostalxia, a infinitude, o
naufraxio da vida, a morte…
En conclusión, as vangardas galegas non
seguen o camiño das europeas. É a vangarda enxebre, que ó contrario que as
europeas non rompe co pasado. Mais Manuel Antonio non segue a vangarda enxebre,
senón a vangarda plena, que si rompe co pasado.
Intencións (por Yaiza Otero)
.ENCHERÉMO-LAS velasca luz náufraga da madrugada
...Pendurando en dous puntos cardinaes
a randeeira esguía
do pailebote branco
....................Cas súas mans loiras
....................acenan mil adeuses as estrelas
...Inventaremos frustradas descobertas
...a barlovento dos horizontes
...pra acelerar os abolidos corazóns
dos nosos veleiros defraudados
...Halaremos polo chicote
dun meridián innumerado
...Na illa anónima
de cada singladura
esculcaremos o remorso da cidade
.........Ela noitámbula desfollará
.........como unha margarida prostibularia
.........a Rosa dos Ventos do noso corazón
...Encadearemos adeuses de escuma
pra tódalas praias perdidas
...Xuntaremos cadernos en branco
da novela errante do vento
...Pescaremos na rede dos atlas
ronseles de Simbad
...E cazarémo-la vela
sobre o torso rebelde das tormentas
pra trincar a escota dunha ilusión.
Este texto é un poema
pertencente á obra De catro a catro
(1928) de Manuel Antonio. Este foi un escritor rianxeiro moi avanzado e
innovador para a súa época. Foi o poeta máis iconoclasta da literatura galega.
Creador rebelde, radical e individualista, supón a completa modernización da
nosa literatura. Nacionalista radical, monolingüe en galego. Inconformista,
abrazou as Irmandades da Fala pero non se consideraba parte delas. En prosa
escribe Máis Alá!, Un poeta da nosa terra, Fatiguémonos e Prólogo dun libro de poemas que ninguén escribiu. En poesía
evolucionou dun inicio experimental pero debedor da tradición cara ao canon
rupturista das vangardas. Aínda que a última obra (Viladomar) suporá unha regresión á tradición. Escribiu Con anacos do meu interior, Foulas, Sempre e máis dispois, De
catro a catro e Viladomar. De catro a catro foi o único poemario
publicado en vida. Con rasgos vangardistas (do futurismo, creacionismo e
individualidade e orixinalidade). O subtítulo é “Follas sen data dun diario abordo”. Son 19 poemas escritos nunha
viaxe de Manuel Antonio nun paquebote.
Foi escrito no primeiro
terzo do século XX. Nesta etapa nacen as Irmandades da Fala, a Xeración Nós e o
Seminario de Estudos Galegos. Transfórmase o panorama literario galego e
búscase unha universalización da cultura galega. Hai importantes achegas da
cultura europea por parte de Vicente Risco e foméntase o enxebrismo. Publícanse
varias revistas: A Nosa Terra (voceiro das Irmandades da Fala), Nós (voceiro da
Xeración Nós) e varias publicacións vangardistas como Alfar, Ronsel, Yunque e
Resol, Cristal e Papel de cor e Galiza. Tres grupos de mozos introducen as
vangardas nas súas creacións e publicacións: os Novecentistas (nacidos arredor
de 1900), a Xeración do 25 (formados arredor de 1925) e a Xeración das
Vangardas ou do 22 (en 1922, Manuel Antonio e Álvaro Cebreiro publican o
Manifesto Máis Alá). Existe un debate entre a existencia ou non dunha
verdadeira vangarda galega máis alá de Manuel Antonio. Isto débese a que a principios
do século XX aínda se estaba consolidando o Rexurdimento e non se podía romper
cos alicerces da nosa cultura. Precisábase o vencello coa tradición para
reivindicala. Créanse así dúas tendencias: a vangarda matizada ou enxebre e a
vangarda plena, da que forma parte Manuel Antonio.
Este texto está escrito
en verso, é o primeiro poema da obra De
catro a catro, pertence ó xénero da poesía. Non ten rima, ritmo ou lóxica
gramatical. Ten unha disposición tipográfica irregular, sen seguir unha orde.
O tema deste texto é a monotonía da vida. O fracaso pola
viaxe da vida, nada cambia, a vida é unha eterna despedida das cousas. Isto
tamén se aprecia no título da obra, De
catro a catro, hora de comezo e remate da quenda; rutina e monotonía. Intencións
poderíase dividir en tres partes.
A primeira, até o sétimo
verso, parece que expresa a emoción pola viaxe, “encherémolas velas ca luz
náufraga da madrugada”, pero anuncia o fracaso. O fracaso do viaxe pola vida, a
eterna despedida das cousas, “cas súas mans loiras acenan mil adeuses as
estrelas”.
A segunda parte, dende o
verso oitavo até o vintecinco, expresa o fracaso, a inexistencia, “na illa
anónima de cada singladura”, a
monotonía. A vida é unha eterna despedida, deixamos a vida continuamente
despedíndonos de todo, “encadearemos adeuses de escuma”. Despois do viaxe no
pailebote (a viaxe pola vida) non haberá nada para contar, non sucederá nada,
“xuntaremos cadernos en branco”.
A terceira parte expresa
a frustración, o intento de atopar unha ilusión para aferrarse a ela, “para
trincar a escota dunha ilusión”.
Presenta multitude de
trazos vangardistas. Do futurismo: a actitude de rebeldía e a terminoloxía
técnica (puntos cardinaes, randeeria, barlovento, etc). Do creacionismo: a
ausencia de emoción, o antisentimentalismo, “como unha margarida prostibularia
a Rosa dos Ventos do noso corazón” (a margarita, que tradicionalmente se
desfolla como símbolo do amor e do romanticismo agora prostitúese) e a
anulación de espazo e do tempo (non hai un espazo concreto, nin un momento, un
día, un ano…).
O individualismo é outro
trazo vangardista deste poema, cando fala de “nós” non fala de varias persoas,
fala del mesmo nun desdobramento de personalidade, non dos mariñeiros que o
acompañan no viaxe pois non os menciona no poema, está el só co mar, co
pailebote.
Este poema utiliza
multitude de símbolos, nel a viaxe marítima é en verdade a viaxe interior, a
viaxe pola vida e os elementos naturais refliten o estado de ánimo do eu
poético ante o inexorable paso do tempo. Ese eu poético está representado polo
pailebote, que viaxa na noite, chea de valores negativos (“ela noitámbula
desfollará”). Fronte á noite, apresenza do vento indica dinamismo, pero aquí
atopámonos cun vento errante, na metáfora inusual: “xuntaremos cadernos en branco
da novela errante do vento” , é dicir que non haberá nada para contar,
porque “encadearemos adeuses de escuma
para tódalas praias perdidas”. Non esquezamos que para o eu lírico a vida é
unha eterna despedida).
A estrutura de De catro a catro é circular: saída,
navegación, paradas e regreso a terra. Este poema correspondería á saída. Pero
esas Intencións que deberían estar inzadas de ilusións, anuncian, mesmo antes
de partir, o fracaso. En definitiva, este poema trata unha viaxe
existencialista. O fracaso dunha viaxe pola vida que é unha eterna despedida.
Unha monotonía continua, sen ilusións.
A poesía das Irmandades da Fala e Cabanillas (por Yaiza Otero)
Continúase
coa temática e forma dos autores do
Rexurdimento pero cun deterioramento estético progresivo: costumismo ruralista,
historicismo celtista, intimismo sentimental e reivindicación cívica. Na poesía
do primeiro terzo do século XX hai dúas tendencias xerais: a continuísta (Noriega
Varela e Crecente Vega) e a renovadora (Ramón Cabanillas).
Noriega
Varela, autor da liña continuísta, ten toda a súa obra poética recollida nun
único volume, Do ermo. Na súa poesía
segue dúas liñas: o costumismo ruralista e o lirismo da natureza.
O costumismo
ruralista enmárcase dentro da corrente do descritivísimo paisaxista e de
costumes propio da tradición decimonónica: métrica popular, temática rural e
escenas costumistas.
No lirismo
da natureza enfatízanse as cousas humildes da paisaxe, usa unha expresión máis
culta e refinada. Influenciado polos poetas latinos emprega estrofas cultas,
como o soneto.
Na liña
renovadora a figura a destacar é Ramón Cabanillas. Dentro da poesía cultivou a
poesía lírica e narrativa. Tamén ten unha obra de teatro. A súa poesía lírica
ten tres liñas temáticas: a costumista, a intimista e a cívica. A súa poesía
narrativa trata a temática mítica, do celtismo e da reivindicación nacional.
Tanto a súa vida como a súa obra se divide en tres etapas.
A primeira
etapa, a agrarista, é unha etapa de formación. Estuda no Seminario de
Compostela e traballa na notaría e no concello de Cambados. Está influenciado
polos poetas clásicos (Horacio e Ovidio) na súa poesía narrativa. Hai un
influxo da tradición folclórica galega na poesía lírica (uso de
hipergaleguismos e de castelanismos, uso de versos de arte menor, temática
amorosa, paisaxística, intimista, folclórica e de denuncia social…). Tamén hai
un influxo dos poetas do Rexurdimento (Rosalía de Castro, Curros e Pondal) e do
Romanticismo europeo e do simbolismo. Incorpora novidades métricas e
estilísticas do Modernismo hispano. Nesta primeira etapa escribe dúas obras: No desterro (poesía lírica, publicado en
1913, prolongado por Basilio Álvarez e Vento
mareiro (publicada en 1915). É o poeta revolucionario do agrarismo.
A súa
segunda etapa, a galeguista, poderíase dividir en dúas partes tamén.
Na primeira, asume o discurso político das
Irmandades da Fala, ingresa na RAG e convértese na voz do poeta civil que loita
polos intereses de Galiza. É un poeta didáctico do galeguismo das Irmandades da
Fala. Escribe dúas obras: Da terra
asoballada (poesía lírica, temática centrada no ideario galeguista, xa non
todos os fidalgos son “malos” algún é “amante da súa terra” e Galicia substitúe
ao labrego na calidade de “oprimida” e como suxeito de abusos e inxustizas) e A man da santiña (obra de teatro baixo o
influxo do autor dramático inglés Yeats).
Na segunda parte desta etapa galeguista, a
mitolóxica, convértese no poeta conceptista e maduro do Galeguismo
Culturalista. Escribe O bendito San Amaro
(con debuxos de Castelao), O Mariscal
(obra de teatro na que o protagonista é convertido en mártir das liberdades
galegas pola súa resistencia á opresión de Isabel a Católica), A rosa de cen follas (homenaxe a
Rosalía) e Na noite estrelecida.
Este
último é un dos mellores poemas narrativos da literatura galega. É un longo
poema narrativo dividido en tres partes (sagas): a espada de Escalibur, o
cabaleiro do Sant Grial e o soño do rei Artur. É poesía narrativa. Utiliza unha
lingua poética moi elaborada na que desaparecen os castelanismos (aínda que
mantén hipergaleguismos) e usa arcaísmos e neoloxismos. Hai un gran influxo das
lendas artúricas (temática da Materia de Bretaña). Introduce elementos de inspiración
modernista. É unha obra dunha grande elaboración formal, estilo culto, métrica
coidada, onde se combinan os versos alexandrinos cos octosílabos.
Na
terceira etapa, a franquista, nun primeiro momento afástase de toda a
actividade política e cultural. É a etapa de posguerra e ditadura. Logo pasa a
ser un poeta do franquismo respectuoso coa lingua e a cultura galega. Escribe
dous romances en revistas antifascistas, Camiños
no tempo, Antífona da Cantiga, Da miña zanfona, Versos de alleas terras e Samos.
A obra de Ramón Cabanillas (Por Laura Rubio)
Despois do movemento do Rexurdimento, cando apareceron os primeiros escritores que volveron escribir en galego, chega no século XX unha total revolución a prol da lingua galega. Primeiro apareceron os agrarismos, movemento creado por Basilio Álvarez, os cales aínda que tiñan o problema da lingua coma algo secundario, defendía os campesiños, e traballaba pola abolición do caciquismo.
Máis tarde é no ano 1916, cando se crean as Irmandades da Fala, unha das institucións que se centraban en dignificar e levar a tódolos niveis e ámbitos o galego. Así, Ramón Cabanillas xunto con outros autores galegos coma Noriega Varela, López Abrente, ou Victoriano Taibo participaron en tódolos movementos de principio de século. Pódese destacar de todos estes autores que fan unha continuación temática dos autores e autoras do Rexurdimento.
Cabanillas, pode ser que sexa o mellor autor de poesía da época; aínda que tamén cultivou o teatro. A súa obra divídese en catro etapas, que están condicionadas pola súa vida persoal, así distinguimos unha primeira etapa na que participa nos agrarismos (1910-1915), unha segunda, da súa época galeguista (1916-1920), a terceira que é unha continuación da anterior (1921-1931) e finalmente unha última que é a franquista (1931/1939/1949-1959).
Á súa etapa agrarista correspóndense as obras No desterro (1913) e Vento mareiro (1915). Emigrado en Cuba, é Basilio Álvarez quen convence a Cabanillas para que escriba en galego, converténdose así nun poeta revolucionario do agrarismo. É coa publicación da súa primeira obra (No desterro), cando o recoñecen coma o sucesor de Curros, por denunciar a situación de miseria na que se atopaban os campesiños e reclamar a abolición dos foros. Tamén se ve outro influxo do rexurdimento na homenaxe que lle fai a Rosalía, cultivando unha temática amorosa e intimista. Ademais recibe influxos do Romanticismo e do simbolismo (poesía costumista), e do modernismo hispano.
Así, influído polo folclore galego, a súa poesía caracterizarase por ser lírica (algúns poemas narrativos), por empregar unha lingua coas variedades dialectais do Salnés, o uso de hipergaleguismos e castelanismos, o uso de versos de arte menor, e a temática amorosa, paisaxística, intimista, folclórica e de denuncia social.
No ano 1915 volve a Galicia e comeza a súa etapa galeguista.
A partir do ano 1916, establece unha estreita colaboración con Vilar Ponte; converténdose na voz do poeta civil que loita polos dereitos da nación galega e dos seus habitantes. Así, comeza a súa colaboración cas Irmandades asumindo o seu discurso político. É neste tempo cando publica Da terra asoballada (1917), obra que se centra no ideario galeguista, e na cal Galicia substitúe ao labrego sobre a que se infrinxen inxustizas, de ai o seu nome. Influído pola Xeración Nós os fidalgos non aparecen sempre como “malos”, senón que lle queren á súa terra. A súa seguinte obra será, A man da santiña (1921), que se trata dunha obra de teatro na que se ve o influxo do autor de teatro inglés Yeats.
A seguinte etapa, supón unha continuación do galeguismo que se corresponde coa súa etapa mitolóxica. Cabanillas trasládase a Madrid e é alí onde edita a primeira revista infantil en galego As Roladas. Publica catro obras, a primeira O bendito San Amaro, que contiña debuxos do grandísimo Castelao. Escribe Na noite estrelecida no ano 1926, a cal supón o seu cumio poético. En canto aos datos temáticos, trátase dun longo poema narrativo (poesía narrativa), dividido en tres partes: A espada Escalibur, O cabaleiro do Sant Grial, e O Soño do rei Artur. Así, vese o influxo das lendas artúricas, xa que se trata da temática de Bretraña, supón unha metáfora, os cabaleiros da táboa redonda son os compoñentes das Irmandades.
Cabe destacar da obra que se emprega unha lingua máis elaborada, a utilización de versos clásicos (alexandrinos) con versos populares (romances), a presencia de máis conceptismo e erudición. Ademais está influída polo saudosismo portugués.
Quizais, unha das obras máis importantes de Cabanillas sexa O Mariscal, obra de teatro publicada en 1926. Nela recrease, a historia de Pardo de Cela que foi o mártir das liberdades galegas pola súa resistencia ao sometemento de Isabel a Católica. Finalmente, publica A rosa de cen follas no ano 1927, que é unha homenaxe a Rosalía.
Cabe destacar que no ano 1919 ingresa na RAE, e en 1931 coa fundación do Partido Galeguista, vai nas listas de candidatos por Pontevedra pero non é escollido. A partir de aquí, seguirá escribindo en galego pero ponse punto e final á súa etapa galeguista de defensa pola nosa lingua.
Así comeza a súa etapa final, a etapa franquista. Neste período escribirá dous romances en revistas antifascistas, e publicará varias obras Camiños no tempo, a cal inaugura no 1949, a editorial de bibliófilos galegos; Antífona da Cantiga, a cal é un ensaio que inaugura o labor da Editorial Galaxia en 1951; Da miña zanfona (1954), Versos de alleas terras (1955) e finalmente Samos (1958). A etapa entre o ano 1949 e 1959 supón a súa madurez creadora. Finalmente morre en Cambados, a súa terra natal no ano 1959.
Para concluír, dicir que estamos ante un dos mellores autores e autoras de toda a historia da literatura galega, leva a costas unha grandísima produción literaria que influíu nos escritores e escritoras posteriores, foi una verdadeira pena que na súa última etapa, a franquista, toda a súa defensa polos galegos e galegas e pola nosa lingua quedou esvaecida cando chegou o seu período de silencio, que supuxo un antes e un despois na súa carreira literaria.
25/11/16
21/11/16
Memorias dun morto (por Yaiza Otero Figueira)
31/10/2016
Todos os
anos por estas datas gústame baixar ó mundo dos vivos, en concreto á miña
queridísima vila, Rianxo. Que fermoso poder volver ó fogar, pasear pola beira
do mar, mirar os barcos, as gaivotas, as postas de sol, a miña vila mariñeira, as
miñas orixes. O que máis me gusta sen dúbida algunha é ver como cosen as redes,
tráeme tantos recordos…
Aparentemente
todo está cambiado, case nada segue no seu lugar, eu entendo que haxa que
adaptarse ós tempos modernos pero cando quixeron botar abaixo as casas do
porto, as famosas casas remo, rompéuseme o corazón en anacos. Non hai dereito!
Non hai por que tirar con todo o vello, o novo non sempre é mellor. Estou
seguro de que un edificio moderno rompería todo o encanto da praza da Manuela.
Pero o que máis doe sen dúbida algunha é ver como a xente se esqueceu do seu
pasado. Todos os anos o colexio, o Castelao, fai visitas por Rianxo para
ensinarlle ós raparigos a vila, para que coñezan onde viven, a historia deste
fermoso lugar. Os nenos quedan abraiados, como se fose un conto de fadas que o
inventan os profesores para darlle máis caché
ó asunto.
Vexo a sociedade,
o mundo actual, todo semella tan distinto…pero se observas ben podes ver que
hai cousas que nunca cambian. Ás veces son cousas positivas, como a emoción coa
que os rianxeiros e rianxeiras seguen a vivir a Guadalupe, o fermoso que se pon
o Campo coas vengalas cantando todos a nosa querida Rianxeira. Guadalupe, que
bonita me es!
Mais tamén
hai cousas negativas, como a miseria, a emigración, o total abandono do pobo
por parte dos poderosos que só saben mirar polo seu e aproveitarse da xente pobre
que traballa nada máis que para que eles poidan ter canto queiran mentres
deixan morrer de fame á poboación. Que pena, sempre pensei que isto cambiaría,
que era posíbel unha revolución. Mais, como vai haber revolución se os xoves
non se revolucionan?
Oídeme
mozos, o futuro é voso, tomades as rúas, rompede as normas, reveládevos! Non
deixedes que vos digan o que debedes facer, non fagades caso cando se vos diga
que “isto é unha inxustiza pero ten que ser así porque leva sendo así toda a
vida” iso non é un argumento válido. Non sigades á multitude. Mulleres, non
deixedes que vos fagan sentir menos ca ningún home, non fagades que a loita que
fixeron as compañeiras que agora descansan en paz sexa inútil. Non abandonedes
a nosa lingua, non deixedes o galego de lado, nunca. Defendede o que é voso!
Non deixedes que volo quiten. GALIzA EN PÉ!
Sei que os
hai, sei que aínda queda xente así.
Todos os
anos por estas datas gústame baixar a Rianxo porque entre toda a multitude sempre
atopo a algún rianxeiro ou rianxeira co espírito rebelde e vangardista que tiña
eu de mozo. Sempre hai alguén que ten uns ideais e que está disposto a loitar
por eles. Faime rescatar retrincos da miña memoria, como loitei polos meus
ideais, o meu pacto de sangue cos meus compañeiros. Sempre me saca un sorriso
baixar no Samaín. Oxalá os vivos puidésedes vernos, non son eu só o que baixa,
baixamos todos, reunímonos no cemiterio e contamos as nosas fazañas de cando
vivíamos, lembramos, pasámolo ben. A lingua e a literatura segue viva en nós
aínda que esteamos mortos.
Sigo pintando estreliñas no ceo.
Att: M.A
05/11/16
Que é a literatura? (Por Tania Pose)
A Real Academia Galega define o termo "literatura" como a arte que utiliza a palabra escrita ou oral como medio de expresión. Hai persoas que consideran que as obras artísticas non teñen ningún tipo de finalidade, ou non deben tela, de aí a frase latina "ars gratia artis", que se convertiu no lema, por exemplo, do parnasianismo, un movemento literario francés da segunda metade do século XIX, e que quere dicir "a arte pola arte", isto é, sen un obxectivo fóra de si mesma. Outras opinan que ademais da estética é importante que teña unha función social, a cal contribúe ó desenvolvemento da sociedade.
Polo que a min respecta, ambas opinións son totalmente válidas, sempre e cando se estea a falar sobre a literatura escrita nunha lingua totalmente normalizada, como sería o caso, por exemplo, do castelán, do inglés ou do chinés. Nestes idiomas, e como en calquera outro, un pode evadirse todo o que queira sen buscar máis aló do pracer que produce un bo libro, mais ler unha obra literaria escrita nunha lingua minorizada, como sería o galego, é ben distinto, posto que por moito que o autor ou autora quixese seguir ó pé da letra o "ars gratia artis", ler na lingua propia do pobo galego é contribuír á normalización desta, polo que nunca unha obra escrita na nosa lingua materna debe ser inútil baixo o punto de vista dos que non lle ven utilidade á arte pola arte, pois a súa función se hai algo do que carece é da inutiludade.
Que é, pois, a literatura en galego? Ademais doutras moitas cousas: Unha forma máis de loitar polo prestixio que lle foi arrebatado ó longo dos séculos á lingua propia de Galiza.
03/11/16
¿Canto falta para a normalización? (Por Laura Rubio)
A pesar de que séculos despois chegaría o Rexurdimento co propósito de
normalizar, dignificar e levar a tódolos ámbitos a lingua, a mala consideración
cara o galego non mudou, e todo o camiño andado neses anos viuse truncado pola
chegada do franquismo, período no cal quedou totalmente prohibido escribir e
falar en galego. Como consecuencia disto a minorización da nosa lingua aumentou
ata chegar ós nosos días.
Entre moitos dos prexuízos que chegaron a nós, un dos máis frecuentes é a crenza de
que nas cidades e nas capitais fálase castelán, mentres que nos pobos pequenos
e nas aldeas emprégase o galego. Aínda que moitos de nós non somos conscientes
disto e mesmo pensamos que actualmente estas cousas non ocorren, a verdade é
outra que descoñecemos, pero que existe.
Fai pouco fixemos unha saída pola nosa vila na compañía do alumnado dun
instituto de Santiago que tamén cursa a materia de Literatura Galega. O curioso
foi encontrar mozos e mozas que só se expresaban en lingua castelá, a pesar de
tratarse dunha saída dedicada á materia de galego e seren eles mesmos galegos e
galegas de pleno dereito. Creo que é un pouco deplorable que mozos galegos e
mozas galegas, que elixiron esta materia voluntariamente non empreguen a nosa
lingua para comunicarse, e aínda o é máis saber que o profesorado lles pon un
punto por falar en galego na clase, cando debería ser xa unha obriga ou polo
menos saír deles mesmos.
Por
outra banda, na manifestación na capital compostelá desenvolvida o pasado
mércores, contra a nova lei educativa (LOMCE), á que asistín cuns amigos e
compañeiros de clase, tiven que escoitar comentarios que verdadeiramente me
alarmaron. Un grupo de mozos castelanfalantes dicían que “tenían problemas para
hablar el gallego, porque no sabían cambiarse de un idioma al otro sin
equivocarse en las palabras”, o que ven dicindo que hai unha gran incultura na
nosa sociedade en canto á nosa lingua se refire.
Outra situación que se podería empregar para exemplificar o tipo de
sociedade na que vivimos é o contido dun vídeo que vimos nas clases de galego.
Nel, dúas exconcursantes do reality show Gran Hermano, unha galega e
outra mallorquina, falaban sobre a lingua galega. O raro é que a moza
mallorquina tiña mellor concepción arredor do galego do que a tiña a rapaza
galega, a cal dicía cousas coma que o galego non servía para todos os ámbitos
como por exemplo o do ligue, que non o falaba porque non quería falalo mal ou
mesmo que a gheada e o seseo fainos semellar brutos. O máis raro aínda é que, ao
final, esta galega con sentimento de inferioridade, concluía dicindo que era
unha pena que os galegos e as galegas, que temos unha lingua propia, non a usemos. 
Subscribirse a:
Publicacións (Atom)